RACI-matrix maken voor HR: wie doet en beslist wat?

Maak onderscheid tussen uitvoeren, eindverantwoordelijkheid, advies en informeren. Met een voorbeeld voor een interne kennissessie.

Redactie Workvine Kennislab
Redactie Workvine Kennislab

WorkVine Kennislab

Een RACI-matrix maak je door concrete taken tegenover de betrokken rollen te zetten. Leg per taak vast wie uitvoert, wie eindverantwoordelijk is, wie vooraf advies geeft en wie achteraf informatie krijgt. Kies per taak één eindverantwoordelijke en controleer samen of die verdeling uitvoerbaar is. Zo maak je van ‘dat doet HR’ een afspraak waar collega's op kunnen terugvallen.

De teamleider verwacht een uitnodiging voor de kennissessie. HR dacht alleen de ruimte te regelen. De inhoudsdeskundige heeft de uitleg voorbereid, maar niemand heeft deelnemers uitgenodigd. Een RACI-matrix helpt zulke verschillen in verwachtingen te bespreken. WorkVine werkt hieronder een eigen voorbeeld uit, zodat je met je team één terugkerende samenwerking kunt verduidelijken.

Samen verantwoordelijk voor het geheel werkt beter als per taak duidelijk is wie uitvoert en wie de afronding bewaakt.

Wat betekenen de vier RACI-rollen?

RACI benoemt vier soorten betrokkenheid. De methodetool van WHO/TDR maakt daarbij onderscheid tussen uitvoering en eindverantwoordelijkheid en gaat uit van één eindverantwoordelijke per taak. De letters betekenen:

Het gaat om een werkverdeling. De A is niet automatisch de hoogste leidinggevende en hoeft de taak niet zelf uit te voeren. Een besluit dat iemand moet nemen kun je als afzonderlijke taak opnemen. Daarmee voorkom je dat ‘eindverantwoordelijk’ voor iedereen iets anders betekent.

  • R — Responsible: voert de taak uit en levert het afgesproken resultaat.
  • A — Accountable: is eindverantwoordelijk voor de juiste afronding van die taak.
  • C — Consulted: geeft vooraf input of advies; er is ruimte voor overleg.
  • I — Informed: krijgt informatie over voortgang of uitkomst.

Wanneer helpt een RACI-matrix?

Gebruik de matrix wanneer meerdere rollen aan hetzelfde resultaat werken en juist de taakverdeling voor verwarring zorgt. Denk aan een interne bijeenkomst, het bijwerken van een inwerkprogramma of het onderhouden van een HR-handleiding. Begin bij werk waar dubbel uitvoeren, wachten op elkaar of een ontbrekend besluit geregeld terugkomt.

Een proceskaart laat vooral zien in welke volgorde het werk verloopt. Een RACI-matrix zoomt in op de verschillende verantwoordelijkheden bij iedere taak. Een takenlijst voor vandaag laat vervolgens zien wie een concrete uitvoering oppakt en wanneer die klaar moet zijn. Gebruik de matrix naast die hulpmiddelen als er werkelijk rolonduidelijkheid is.

Voor een eenvoudige taak die één collega zelfstandig uitvoert is een extra schema vaak overbodig. Beschrijf dan het resultaat en de afspraak. Een matrix lost ook geen gebrek aan tijd, kennis of beslisruimte op. Als iemand de toegewezen taak niet kan uitvoeren, moet je eerst die randvoorwaarde regelen.

Maak taken klein genoeg om ze te kunnen verdelen

Kies één afgebakend resultaat. ‘Leren en ontwikkelen’ is te breed. ‘Een interne kennissessie organiseren en afronden’ kun je samen nalopen. Schrijf vervolgens taken op met een werkwoord en een herkenbare uitkomst: onderwerp kiezen, uitnodiging versturen of vervolgvragen verzamelen.

Zet in een gebruikelijke matrix de taken in de rijen en de rollen in de kolommen. Zorginzicht beschrijft die opzet bij de uitgebreidere RASCI-methode. Die voegt een S voor ondersteuning toe. Begin voor een eenvoudige HR-samenwerking met de vier RACI-rollen en breid alleen uit als het verschil tussen ondersteunen en uitvoeren voor jullie nodig is.

Vul de matrix met de mensen die het werk kennen. Laat hen eerst uitleggen wat zij nu doen en van anderen verwachten. Kies daarna de gewenste verdeling. Anders zet je een onduidelijke bestaande situatie alleen om in letters. Gebruik rolbenamingen voor een terugkerend proces en spreek daarnaast af welke collega die rol momenteel vervult.

Voorbeeld: een interne kennissessie organiseren

Een fictief serviceteam wil collega's leren hoe ze een nieuwe interne werkinstructie gebruiken. De teamleider bepaalt het gewenste resultaat. Een inhoudsdeskundige bereidt de sessie voor en begeleidt die. De HR-coördinator organiseert de uitnodiging en verzamelt na afloop open vragen. Dit is een eigen werkvoorbeeld, geen klantcasus of softwarebeschrijving.

Hieronder staat dezelfde informatie in een compacte leesvorm: elke taak heeft een rij, met de rollen ernaast uitgeschreven. De inhoudsdeskundige heet in de tabel kortweg expert. Een niet genoemde rol heeft bij die taak geen afgesproken RACI-betrokkenheid. ‘R en A’ betekent dat dezelfde rol uitvoert én eindverantwoordelijk is. De coördinator heeft in dit voorbeeld beslisruimte voor de praktische organisatie; dat is vooraf afgesproken.

RACI-voorbeeld voor een kennissessie

R voert uit, A is eindverantwoordelijk, C geeft input en I ontvangt informatie.

Taak en resultaatAfgesproken rolverdeling
Onderwerp en leerdoel vaststellenR en A: teamleider; C: expert; I: HR-coördinator.
Uitleg en oefening voorbereidenR: expert; A: teamleider; C: HR-coördinator.
Uitnodiging met datum en voorbereiding versturenR en A: HR-coördinator; C: expert; I: deelnemers en teamleider.
Kennissessie verzorgenR: expert; A: teamleider; I: HR-coördinator.
Vervolgvragen verzamelen en terugkoppelenR: HR-coördinator; A: teamleider; C: expert; I: deelnemers.

Controleer de verdeling per taak én per rol

Lees eerst horizontaal. Heeft iedere taak een uitvoerder en precies één A? Als twee mensen allebei het laatste woord moeten hebben, onderzoek dan welk afzonderlijk besluit ieder neemt. Mogelijk bevat de rij twee taken. Bij de kennissessie kan inhoud goedkeuren iets anders zijn dan een datum vastleggen.

Meerdere uitvoerders kunnen samenwerken, maar ‘R: HR en teamleider’ vertelt nog niet wie welk deel doet. Splits het werk of benoem de bijdragen en de overdracht. Spreek ook af wie het gezamenlijke resultaat aan de A voorlegt. Een gedeelde R mag geen reden worden om op elkaar te wachten.

Lees daarna verticaal. Komt bijna alle uitvoering bij dezelfde rol terecht? Vraag hoeveel werk dat in de betreffende periode betekent. Controleer ook of de A voldoende inzicht en ruimte heeft om de afronding te bewaken. Een titel in het schema geeft iemand nog geen beschikbare uren of nieuwe bevoegdheden.

Beperk C tot mensen van wie vooraf werkelijk input nodig is. I betekent dat iemand wordt bijgepraat; maak daarvan geen extra goedkeuringsronde. Spreek voor belangrijke input af op welk moment die nodig is. Zo blijft adviseren iets anders dan ongemerkt een veto krijgen.

Test ook afwezigheid en een afwijkende situatie

Loop vóór gebruik een normale uitvoering en een lastige variant door. In het voorbeeld blijkt de inhoudsdeskundige op de gekozen datum afwezig. Wie onderzoekt vervanging, wie beoordeelt of het leerdoel haalbaar blijft en wie verstuurt de gewijzigde uitnodiging? Als de matrix dat niet helpt beantwoorden, voeg je een concrete werkafspraak toe.

Leg vervanging naast de rolverdeling vast. Benoem wie tijdelijk overneemt en wat moet worden overgedragen. Maak duidelijk wanneer een vervanger zelf kan handelen en wanneer een besluit bij de eindverantwoordelijke blijft. Die afspraken moeten passen bij de bevoegdheden die de organisatie al heeft vastgesteld.

Verbind iedere taak ook aan een herkenbaar eindresultaat. ‘Uitnodiging geregeld’ wordt bijvoorbeeld: de juiste deelnemers hebben datum, doel en voorbereiding ontvangen. De R weet dan wat opgeleverd moet worden en de A weet wat te controleren. Voor de uitvoering van één handeling kun je een aparte werkinstructie gebruiken.

Maak er een gezamenlijke werkafspraak van

Laat elke betrokkene de eigen rol terugvertellen: wat lever ik, aan wie en met welke input? Pas onduidelijke rijen samen aan. Zet daarna een eigenaar, versiedatum en vaste vindplaats bij de matrix. Controleer de verdeling opnieuw na een rolwisseling of een wijziging in de werkwijze.

De bijdrage van WorkVine in deze gids is de combinatie van een concrete rolverdeling en een praktische proef. Gebruik het voorbeeld om één samenwerking te bespreken, niet om meteen voor alle HR-taken een groot schema te maken. Kijk na de eerste uitvoering waar nog een vraag over eigenaarschap ontstond en verbeter juist die afspraak.

Een matrix is bruikbaar wanneer collega's ermee verder kunnen. Begin daarom met de taak die nu tussen twee rollen blijft liggen. Maak uitvoering en eindverantwoordelijkheid duidelijk, toets de overdracht en zorg dat de betrokkenen de afspraak kennen.

Bronnen en inhoudelijke controle

Gecontroleerd op 25 oktober 2026. WHO/TDR is gebruikt voor de RACI-begrippen en één eindverantwoordelijke per taak. Zorginzicht onderbouwt de opzet van de matrix en het verschil met RASCI. De bronnen komen uit andere werkgebieden; hier gebruiken we uitsluitend de algemene methode. Het HR-voorbeeld en de controlevragen zijn eigen redactionele uitwerkingen van WorkVine. Het decoratieve omslagbeeld is met AI gemaakt.

Waar werk, mens en groei samenkomen

Wil je zien hoe WorkVine bij jouw organisatie past?

In een korte demo laten we zien hoe WorkVine HR, planning en de dagelijkse operatie met elkaar verbindt.

Plan demo
Demo duurt ±20 minuten Geheel vrijblijvend